İldeniz Kurtulan, çok yönlü bir kişilik:  Doktor, heykeltraş, yazar, çevirmen, ressam. Samed Behrengi'yi Türkiye'deki okuyuculara ulaştıran isim. Kuzey Azerbaycan'dan önce İran'a Güney Azerbaycan'a geçen bir ailenin orada doğan çocuğu. 1953 yılında Türkiye'ye tıp öğreniimi görmek için geliyor ve onu daha sonra ailesi izliyor. Okulun ilk yıllarında tıptan başka hemen erşeyle ilgileniyor. Güzel Sanatlar akademisi ve Gazetecilik Okulu'na misafir öğrenci olarak devam ediyor. Ancak okuldan atılma tehlikesi karşısında yeniden tıp eğitimine sarılıp okulu 11 yılda bitiriyor. "Kurtalan'da Doktor Olmak" kitabının üstünde hernekadar roman yazıyorsa da aslında yazarın hayat hikayesinin bir kısmını okuyoruz. Genç idealist bir doktorun göreve başlaması ve görevinin ilk yıllarını dinliyoruz. Roman doktor olan kahramanımızın, Sağlık ocağı'nda görevli olduğu Kurtalan'dan görev süresi sonunda İstanbul'a dönüş yolculuğunda geçiyor. Bir yandan yolculuk sırasında olanlar anlatılırken, diğer yanda bunların çağrıştırmaları ile akla gelen olaylar aktarılıyor. Kahramanımız (özellikle sinema yazılarında çok sık gördüğüm deyimle) "Flashback" ler yapıyor. Görev süresince başına gelen olayları aktarıyor. Bu aktarma zaman zaman kim olduğunu bilmediyi silah taşıyan biri ile yapılan konuşmalarla oluyor. bu meçhul şahsın kimliğini son sayfalarda biraz şaşırarak öğreniyoruz. 

Doğuya atanmış bir doktorun şimdi bile pek çok zorluklarla karşılaşacağını düşündüğümüzde o zaman ki şartları tahayyül etmek kolaylaşıyor. Hiç bir ekipmanı olmayan sağlık ocağına malzemelerin gelmesinin gergin bekleyişi, imkansızlıklar nedeni ile yeterli hizmet verilemeyen hastaların "siz yokken daha iyiydi hiç değilse doktor yok diye evde oturuyorduk, şimdi daha perişanız"  yakınmaları, devletin ilgisizliğinden mi bilgisizliğinden mi kaynaklandığı pek anlaşılmayan tutumları, dönemin siyasi kargaşasının getirdikleri, bölgedeki çalışanların bir biri ile ilişkileri doktorumuzun gözünden okuyucu ile paylaşılıyor. Hepsinden önemlisi bu ücra yerlerde çalışan insanların psikolojisine daha aşina oluyorsunuz. İnsanların bazı yasakları veya tehlikeleri bertaraf etmek için nasıl yollar bulduklarını görmek şaşırtıcı olduğu kadar öğretici. Çeşitli konularda konuşabilmek için biraraya gelmek ama bunun sonucunda bir takibata uğramamak isteyen insanların av partisine çıkar gibi yapmaları buna bir örnek.  

Kahramanımız hep görev yaptığı günleri anlatmıyor; İran'da geçen çocukluk ve gençlik günlerine, Türkiye'ye geldikten sonra çeşitli vesilelerle yurtdışına çıktığı zaman başına gelenlere, 27 Mayıs ihtilali öncesi içinde bulunduğu öğrenci olaylarına bizleri tanık ediyor. Barış Gönüllüleri'nden, bölgeye gelen müfettişlere; İsrailli, Koreli Turistlere; İranlı, Viyanalı vs. ahbaplara, askerlere, doktorlara, köylülere bir çok renkli simaya rastlıyoruz kitapta. Tabii ki bunların toplumsal yaşama yansımalarına da. 

Hangi olayı örnek verip anlatalım desek bir diğerine devam etmekten kendimizi alıkoyamayacağımız, bunun da yeni okuyucuya haksılık olacağını düşündüğümüzden daha fazla detaya girmiyoruz ve yazarın Ömer Hayyam'dan Türkçe'ye çevirfiği bir dörtlükle bitiriyoruz:

İldeniz KURTULAN; Kurtalan'da Doktor Olmak, Everest Yayınları, İstanbul, 2002, 143 sayfa.