Bir Kitap: Ramazanname

kitapci

Kategori: kitaplar

RAMAZANNÂME, Fatma Karabıyık Barbarosoğlu, Timaş Yayınları, İstanbul, 2002.

Bir ramazan ayına daha kavuştuk şükür. Şüphesiz bereketiyle gelecektir, yeter ki faydalanmayı bilelim. Ramazan gelince neredeyse tüm gazetelerin, yayın organlarının birer ramazan sayfası veya programı hazırlarlamaları adetten olmuştur. Bizim blogumuzda bundan ayrı kalmasın istedim. Birkaç Ramazan’ı ve orucu konu alan yazılarımız olacak.

“Yeni bir Ramazan geldi.

Yine geldi.

Çünkü hayattayız.

Çünkü 11 ay doyurduğumuz bedenimizin içinde mahpus yaşayan ruhumuz, katık istiyor.”

Sözleriyle başlıyor Fatma Karabıyık Barbarosoğlu “Ramazanname” adlı eserinin “Yine Yeni Bir Ramazan” başlıklı ilk yazısına. Kitapta yazarın 1990- 2002 yılları arasında Ramazan ile alakalı yazdıkları, konuştukları yer almakta. Barbarosoğlu’nun ifadesi ile bir “Ramazan albümü” olan kitap iki ana bölümden oluşuyor. İlk bölüm yazarın tanıklıklarını, anılarını ve düşüncelerini içeren “Bir Şehr-i Ramazan” başlığını taşıyor. İkinci bölüm ise Ramazan Sohbetleri adı altında, yazarla çeşitli gazete, dergi vs. için yapılan Ramazan konulu mülakatları içeriyor. İlk bölümde 35 yazı, ikinci bölümde ise 8 sohbet yazısı var. İlk yazının ve kitabın son yazısının sonunda birer dua yer alıyor.

Yazıların yazıldığı dönem 1999 depreminin hemen sonrası olduğu için hemen her yazıda bundan etkiler görmekteyiz. Bir diğer tema ise türban sorunu oluyor yazılarda. Bunlar ana konular olmasa da yazarın ruh halini etkilediği ve yazıların arka planında hissettirdiği görülüyor.

Yazar “nerede eski Ramazanlar” hayıflanmasından ziyade günümüz Ramazanlarına değinmiş. Nasıl yaşadığımızı, neden böyle yaşadığımızı ramazan’a akseden görüntüler içinde düşündüğünü belirten yazar okuduğumuz metinlerin kendisinin İstanbul Ramazanlarına nazarı olduğunu ilave ediyor. Yazarı bazen evinde iftar sofrasında, bazen bir iftar anında toplu taşıma aracında, bir semt pazarında veya Ramazan çadırı önünde görebiliyoruz. Metinlerde hiç değilse birkaç yerde kendimize, bizim yaşadıklarımıza rastlayabiliyoruz.

Ramazan ikliminde yapılan ibadetlerin yakınlaştırdığı insanların hissettikleri birlik duygusu ve “ortak bir zaman”da buluşma algısı belki de bu ayı diğerlerinden ayıran en önemli özellik. Yazarın çok üstünde durduğu bir kavram zaman olgusu. Yazar, modern öncesi ve sonrası zaman algısının çok değiştiğini, özellikle bizim toplumumuzda sekülerleşen zaman algısının bir takım değerlerimizi yitirmemize neden olduğunu düşünüyor.

Yazılarda özellikle çocuklar ve bunların yaşadıkları bölünmüşlük duygusuna rastlıyoruz. Ramazan, kandil, bayram gibi dini günler karşısında başta okul ve medya olmak üzere her yerde karşılarına çıkan noel kutlaması, yılbaşı, cadılar bayramı vs. gibi esasında bize ait olmayan şeylerin arasında bocalayan çocuklarımıza nasıl bir yaklaşım içinde olunabileceğini bir anne gözüyle aktarıyor.

Gösteriş için yapılan, israfın had safhada olduğu lüks iftarlardan duyduğu rahatsızlığı ifade ediyor kimi yazılarında, kimilerinde ise radyolarda reklam amacıyla verilen dini günleri kutlama mesajlarından duyduğu rahatsızlığı. Orucun sıradan bir aç kalmanın ötesinde bir ibadet olduğunun unutulması, bir diyet uygulamasına dönüştürülmesinin üzüntüsünü okuyoruz kimi yazılarda.

“vaktin bereketine gark olmak, vaktin bereketine gark olup da alem ile arasındaki bağı, zikreden kalpten öte kurmayanlar kazandılar. Kazandıkları bilmeden lakin. ‘havf ile reca arasında daha az uyuyabilir, daha çok ibadet edebilir, daha çok fakirin gönlünü alabilirdim’ diye bir pişmanlık kaldı geriye. Sanki gelen son Ramazandı.

Ramazan geldi ve geçti bazılarının gönül iklimine hiç uğramadan. Onun için kaybedenler kaybettiklerini hiç bilemediler.”

Diyerek Ramazanı nasıl geçirmeli sorusunun kısa bir cevabını vermiş oluyor aynı zamanda.

“Ramazanname”, ramazan ikliminde imsaktan iftara “ortak bir zaman”da birleşmenin güzelliğini bir kez daha hatırlamak isteyenler için önerebileceğim bir kitap.