Sarıkamış Destanı

2006-12-23 23:07:00

Sarıkamış, Türk tarihinde ayrı bir yere sahiptir. Acısı hala yüreklerde olan bir hadisedir. Üstüne ciltlerce kitap, film, roman vs. olması gerekli ama maalesef hiçbir konuda bu düzeye çıkamadığımız gibi bu konuda da istenen yerde değiliz. Tabi bir de işin ideolojik boyutu var. Enver Paşa ve Sarıkamış hadisesi üzerinden Türk milliyetçiliğine yönelik eleştirileri olanlar, sistemin İttihatçılarla olan çekişmesinden de yararlanarak konuyu kendileri için  bir malzeme seçmişlerdir. Ha bire resmi tarih diye herşeye saldıranlar konu Sarıkamış olunca resmi tarihle büyük bir uzlaşıya girmekteler. Her şeye rağmen uzun uğraşlar, büyük emekler verilerek ortaya konmuş çalışmalarda yok değil. Bunların bazıları bilimsel çalışmalar, bazıları roman veya hatıra türünde eserler. Ben tutumlarına çok girmeden bu konuda gözden geçime imkanı bulduğu bazı eserler hakkında kısa bilgiler vermeye çalıştım.

 

Özhan Eren'in "Sarıkamış'a Giden Yol"u ilginç bir eser (Alfa Yayınları). Yazar aslında bir Türk Halk Müziği sanatçısı, kitabı konu üzerine yazılmış eserlerden bolca alıntılar içeriyor. Kapak arkasındaki satırlar genel bir fikir veriyor:

"Sarıkamış'a Giden Yol, Sarıkamış'ın Ruslar'ın eline geçtiği 93 Harbi (1877-78 Osmanlı Rus Harbi) ve sonrasında memleketimizde yaşanan trajedinin, Türkleri "Moğollar, Anadolu'nun fuzuli işgalcileri" olarak gören Ruslar'dan Rumeli'yi, istanbul'u, Anadolu'yu ve Sarıkamış'ı kurtarmaya çalışmakla geçen 40 yılın acı dolu hikayesidir. Sarıkamış'a Giden Yol, o yıllarda hayata yangınlarla başlayan ve babalarından, dedelerinden duyduktan çaresizlik hatıralanyla büyüyen çocukların, çocuk gönüllerini yakan intikam ateşiyle Harbiye'de, Askeri Tibbiye'de okuyanların, Enverlerin, Niyazilerin, Bahaettin Şakirlerin hikayesidir. Jön Türkler'in, İttihat ve Terakki'nin, 'Kabe-i Hürriyet' Selanik'in, 'siyaset yağmurlarının ıslattığı' 3'üncü Ordu'nun, 1908 Devrimi'nin, 'Kahpe Bizans' İstanbul'un, Trablusgarp ve Balkan Harbi facialarının, 'yenmek veya ölmek duygusu cinnet derecesine varmış' olanların, yüreklerindeki intikam ateşinin 600 yıllık imparatorluğun sonunu getireceğinden habersiz ve gizlice I. Dünya Savaşı'na girişin; bundan dolayıdır ki Çanakkale'ye Giden Yol'un da hikayesidir. Ama Sarıkamış'a Giden Yol, en çok 'Allahuekber Dağlarında, bir gecede ve tek kurşun atmadan donarak ölen 90.000 askerin harbi' tanımından çok daha farklı gerçekleşmiş olan Sarıkamış Harbi'nin hikayesidir. Değil düşman kovalamak, yürümeye kalksanız adım atılmaz dağların donduran ayazında, yokluklar içinde çamura, kara saplanıp haftalarca harp etmeye çalışan Mehmed'in 93 Harbi'ne uzanan hikayesidir."

                

 

Murat Çulcu'nun "Sarıkamış/İhata Manevrası" (Arba Yayınları) olaya eleştirel bir bakış açısıyla yaklaşmış.

Dr. Ramazan Balcı "Tarihin Sarıkamış Duruşması" adlı eserinde (Nesil Yayınları) özellikle seferberliğin ilanından Sarıkamış taarruzuna kadar ki 6 aylık süreyi ele almış. Bu fedakarlık destanından sonra istenilen başarının alınamamış olmasını ve kendi açımızdan yenik sayıldığımızı ancak rusların da bu savaşın mağlubu olarak kendilerini gördüğünü unutmamamızı söylüyor. Enver Paşa'yı sadece hataları ile anmanın ahlaki sayılmayacağını ekliyor.

 

Alptekin Müderrisoğlu'nun 7 yıllık bir çalışma sonucu hazırladığı 2 ciltlik "Sarıkamış Dramı" (Kastaş Yayınları) kapsamlı bir eser.

 

                

 

Birinci Dünya Savaşı’nda savaşan ve onbinlerce Türk askerinin hayatını kaybettiği Sarıkamış’ta esir düşen, 57 yıl önce ölen Tuğgeneral Ziya Yergök’ün, savaş ve esaret yıllarında yaşadıkları doktor oğlu Nurullah Yergök ve kardeşinin torunu CHP Adana Milletvekili Ziya Yergök’ün katkılarıyla gelecek nesillere kazandırıldı. Yergök’ün kendi el yazısından oluşan 1800 sayfalık anıları araştırmacı yazar Sami Önal tarafından ele alındı.  "Sarıkamıştan Esarete" adlı eser (Remzi Kitabevi) Sarıkamış Harekatı’nın bilinmeyen yönlerini birinci ağızdan öğrenme şansı veriyor.

 

          

Kar Kelebekleri, Nusret Özcan'ın, Sarıkamış destanını etkileyici bir şekilde öykülemesi.  
Konu ile ilgili çok kapsamlı bir çalışmayı Sarıkamış Dayanışma Grubu Başkanı Birgül Sönmez danışmanlığında Muzaffer Taşyürek tarafından hazırlandı (Yitik Hazine Yayınları). "Bir Hüznün Tarihi: Sarıkamış" çoğu ilk kez yayınlanan fotografların da bulunduğu 302 sayfalık değerli bir eser.

 

İsmail Bilgin'in "Sarıkamış: Beyaz Hüzün" (Timaş yayınları) adlı eseri etkileyici bir roman. Gözyaşları içinde okunacak başarılı bir tarihsel roman.

Enver Paşa ve Sarıkamış Harekâtı, Sarıkamış harekâtının 90’ıncı yılı münâsebetiyle yapılan yayınlara katkı için hazırlanmıştır.
"Enver Paşa ve Sarıkamış Harekatı" (Ötüken Neşriyat), Ziya Nur Aksun’un Enver Paşa ile ilgili olan, özellikle onun itham edildiği konuları; yani onun Harbiye Nâzırı oluşunu, I. Cihan Harbine girişimizdeki rolünü, Alman etkisini, Kafkas cephesinin açılışını ve Sarıkamış harekâtının sebep ve neticelerini izah ettiği bir eserdir. Ayrıca kitaba sayın Nevzat Kösoğlu’ndan da Enver Paşa hakkında kısa bir değerlendirme eklenmiştir.

 

243
0
0
Yorum Yaz